ดอกเบี้ย flat rate คืออะไร ต่างจาก effective rate ยังไง
ดอกเบี้ย flat rate คือ ดอกเบี้ยที่คิดจากยอดจัด (เงินที่กู้) เต็มจำนวนตลอดทั้งสัญญา ไม่ลดลงตามหนี้ที่ผ่อนไปแล้ว ดอกเบี้ยรถที่เห็นในโฆษณาส่วนใหญ่เป็นตัวเลขแบบนี้ จึงดูต่ำกว่าต้นทุนจริง
เวลาเห็นโฆษณา “ดอกเบี้ยรถ 2.49%” หลายคนเข้าใจว่าต้นทุนจริงของการกู้คือ 2.49% ต่อปี แต่ตัวเลขนี้เป็น ดอกเบี้ยคงที่ (flat rate) ถ้าแปลงเป็น ดอกเบี้ยที่แท้จริง (effective rate) แบบเดียวกับที่ใช้กับสินเชื่อบ้าน จะได้ประมาณ 4.72% ต่อปี (ผ่อน 60 งวด) หรือเกือบสองเท่า บทความนี้อธิบายว่าสองตัวเลขนี้ต่างกันตรงไหน และคำนวณเองได้อย่างไร
flat rate คืออะไร
flat rate คือการคิดดอกเบี้ยจาก ยอดจัด (เงินที่กู้) เต็มจำนวนตลอดทั้งสัญญา ไม่ว่าจะผ่อนไปแล้วกี่งวด
ดอกเบี้ยรวม = ยอดจัด × ดอกเบี้ย flat ต่อปี × จำนวนปี
ตัวอย่าง: รถราคา 800,000 บาท ดาวน์ 25% (200,000 บาท) ยอดจัด 600,000 บาท ดอกเบี้ย flat 2.49% ผ่อน 60 งวด (5 ปี)
- ดอกเบี้ยรวม = 600,000 × 2.49% × 5 = 74,700 บาท หรือปีละ 14,940 บาทเท่ากันทุกปี
- ค่างวดก่อน VAT = (600,000 + 74,700) ÷ 60 = 11,245.00 บาท
- ค่างวดรวม VAT 7% = 12,032.15 บาท
ข้อสังเกตคือ ในปีสุดท้ายเราเหลือหนี้แค่ไม่กี่หมื่นบาท แต่ flat rate ยังคิดดอกเบี้ยเหมือนเรายังเป็นหนี้ 600,000 บาทอยู่
effective rate คืออะไร
effective rate (ดอกเบี้ยที่แท้จริง หรือ “ลดต้นลดดอก”) คิดดอกเบี้ยจาก เงินต้นที่ยังค้างอยู่จริง ในแต่ละงวด งวดแรก ๆ เงินต้นยังสูง ดอกเบี้ยจึงสูง พอผ่อนไปเรื่อย ๆ เงินต้นลด ดอกเบี้ยก็ลดตาม
ถ้าเอาค่างวด 11,245.00 บาทเท่าเดิม แล้วถามว่า “อัตราลดต้นลดดอกเท่าไรที่ทำให้ 60 งวดนี้ปิดหนี้ 600,000 บาทได้พอดี” คำตอบคือประมาณ 4.72% ต่อปี นี่คือ effective rate ของสัญญาเดียวกัน
ดอกเบี้ยตามตารางลดต้นลดดอกของตัวอย่างนี้
- งวดแรก: ดอกเบี้ย 2,358.30 บาท เงินต้น 8,886.70 บาท
- งวดสุดท้าย: ดอกเบี้ย 44.03 บาท เงินต้น 11,200.97 บาท
- ดอกเบี้ยปีแรกรวม 25,964 บาท ลดลงเหลือ 3,385 บาทในปีที่ห้า
ดอกเบี้ยรวมทั้งสัญญายังเท่าเดิมคือ 74,700 บาท แต่เงินต้นคงค้างเฉลี่ยตลอดสัญญามีแค่ราว 316,754 บาท ไม่ใช่ 600,000 บาท ดอกเบี้ยต่อปีเมื่อเทียบกับหนี้ที่ค้างอยู่จริงจึงสูงกว่า 2.49% มาก
ทำไม effective สูงกว่า flat เกือบสองเท่า
เพราะ flat rate เอาดอกเบี้ยไปหารด้วยยอดหนี้เต็มจำนวน ขณะที่หนี้จริงลดลงทุกเดือน ยิ่งผ่อนนาน ช่องว่างนี้ยิ่งเห็นชัด ตัวอย่างด้านล่างคือ flat 2.49% ยอดจัด 600,000 บาท ที่จำนวนงวดต่าง ๆ
| จำนวนงวด | ค่างวดก่อน VAT (บาท) | effective ต่อปี |
|---|---|---|
| 12 | 51,245.00 | 4.57% |
| 24 | 26,245.00 | 4.71% |
| 36 | 17,911.67 | 4.74% |
| 48 | 13,745.00 | 4.73% |
| 60 | 11,245.00 | 4.72% |
| 72 | 9,578.33 | 4.70% |
| 84 | 8,387.86 | 4.67% |
และที่ 60 งวด flat rate แต่ละระดับเทียบเป็น effective ได้ประมาณนี้
- flat 0.99% ≈ effective 1.92%
- flat 1.79% ≈ effective 3.43%
- flat 2.49% ≈ effective 4.72%
- flat 3.5% ≈ effective 6.54%
- flat 5% ≈ effective 9.15%
ตัวเลขทั้งหมดคำนวณด้วยสูตรเดียวกับ เครื่องคิดค่างวดรถ loancalc ลิงก์นี้เปิดตัวอย่างด้านบนไว้ให้แล้ว ลองเปลี่ยนจำนวนงวดหรือดอกเบี้ยดูได้ เครื่องคิดจะแสดง effective rate ใต้ค่างวดเสมอ
กฎหมายบอกว่าอย่างไร
สำหรับผู้เช่าซื้อที่เป็นบุคคลธรรมดาและใช้รถเป็นการส่วนตัว ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา (สคบ.) ที่ใช้กับสัญญาตั้งแต่ 10 ม.ค. 2566 กำหนดให้สัญญาเช่าซื้อต้องระบุทั้งอัตราดอกเบี้ยคงที่ต่อปี (flat) และอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริงต่อปี (effective) และกำหนดเพดานดอกเบี้ยเป็น effective rate ไว้ที่ รถยนต์ใหม่ไม่เกิน 10% ต่อปี รถยนต์ใช้แล้วไม่เกิน 15% ต่อปี และรถจักรยานยนต์ไม่เกิน 23% ต่อปี หลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ใช้เพดานชุดเดียวกันกับสัญญาใหม่ตั้งแต่ 3 ธ.ค. 2568 และตั้งแต่ 1 มิ.ย. 2569 ผู้ให้เช่าซื้อต้องเปิดเผยอัตราดอกเบี้ยสูงสุดที่เรียกเก็บทั้งแบบ effective และ flat เช่น ที่สาขาหรือบนเว็บไซต์ ส่วนสัญญาเพื่อการค้าหรือของนิติบุคคลไม่อยู่ใต้เพดานนี้
ที่มา: ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่อง ให้ธุรกิจให้เช่าซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์เป็นธุรกิจที่ควบคุมสัญญา พ.ศ. 2565 (ราชกิจจานุเบกษา), ข่าว สคบ. ฉบับที่ 27/2565, ประกาศ ธปท. ที่ 55/2568 (ข้อ 4.3.1), ข่าว ธปท. ฉบับที่ 46/2568 และ เอกสารสรุปหลักเกณฑ์ของ ธปท.
แปลว่าเวลาเทียบข้อเสนอจากหลายไฟแนนซ์ ควรเทียบ effective rate เพราะเป็นตัวเลขที่สะท้อนต้นทุนจริงและเป็นตัวเดียวกับที่ใช้วัดเพดาน
แปลง flat เป็น effective ด้วยตัวเอง
effective rate ไม่มีสูตรสำเร็จแบบบวกลบคูณหาร ต้องหาอัตรา r ต่อเดือนที่ทำให้
ค่างวดก่อน VAT × (1 − (1 + r)^−จำนวนงวด) ÷ r = ยอดจัด
แล้วคูณ r ด้วย 12 เป็นอัตราต่อปี ใน Excel หรือ Google Sheets ใช้ =RATE(60, -11245, 600000) * 12 ได้ผลประมาณ 4.72% ใช้ค่างวด ก่อน VAT เสมอ เพราะ VAT ไม่ใช่ดอกเบี้ย
หรือกรอกตัวเลขใน loancalc ซึ่งคำนวณให้ทันที และถ้ามีแค่ค่างวดที่เซลส์เสนอมา แท็บ “ย้อนหาดอกเบี้ย” จะย้อนกลับไปหา flat และ effective ให้ ดูวิธีคิดค่างวดแบบละเอียดได้ในบทความ ค่างวดรถคิดยังไง
คำถามที่พบบ่อย
ดอกเบี้ยในโฆษณารถเป็น flat หรือ effective? โดยทั่วไปเป็น flat ต่อปี ถ้าไม่แน่ใจให้ถามไฟแนนซ์ว่า effective rate ของสัญญาเท่าไร ซึ่งประกาศ สคบ. กำหนดให้ระบุไว้ในสัญญาเช่าซื้อ
flat rate เท่ากัน แต่ผ่อนนานขึ้น effective สูงขึ้นไหม? ไม่เสมอไป จากตารางด้านบน effective ที่ flat 2.49% อยู่ราว 4.6–4.7% ทุกระยะ สิ่งที่เพิ่มขึ้นชัดเจนเมื่อผ่อนนานคือดอกเบี้ยรวมเป็นบาท
ถ้าสัญญาคิดแบบลดต้นลดดอกแล้ว ปิดบัญชีก่อนได้ลดดอกเบี้ยเท่าไร? ขึ้นกับว่าผ่อนไปแล้วกี่ส่วนของสัญญา อ่านต่อใน ปิดบัญชีรถก่อนกำหนด ได้ส่วนลดเท่าไหร่
ตัวเลขในบทความเป็นการประมาณเพื่อให้เข้าใจหลักการ ยอดจริงขึ้นกับสัญญาและเงื่อนไขของแต่ละไฟแนนซ์ ให้ยึดตัวเลขในสัญญาเป็นหลัก